Current issue
Online first
Archive
About the Journal
Aims and Scope of the Journal
Publisher and Management organ
Editorial Team
Academic Council
The board of Reviewers
Indexation and impact factors
Copyright and open access policy
Source of funding
Privacy policy
For authors
Procedure for publication
Review procedure
Editorial requirements
Publication ethics
Publishing fees
Generative AI and AI-Assisted Technologies Policy
Prevention of Social Maladjustment in the Light of Urie Bronfenbrenner’s Theory. The Concept of a Programme for the Prevention of Social Maladjustment among Children and Adolescents in Siedlce
1
Faculty of Educational Sciences, University of Białystok, Białystok, Poland
Submission date: 2026-01-08
Acceptance date: 2026-05-15
Online publication date: 2026-05-27
Corresponding author
Mariusz Dobijański
Wydział Nauk o Edukacji, Uniwersytet w Białymstoku, Świerkowa 20, 15-328 Białystok, Polska
Wydział Nauk o Edukacji, Uniwersytet w Białymstoku, Świerkowa 20, 15-328 Białystok, Polska
KEYWORDS
social maladjustmentBronfenbrenner’s ecological theoryintegrated preventioninterdisciplinaritysupport pathway
TOPICS
ABSTRACT
Aim. The aim of the article is to present the theoretical assumptions and actions undertaken to develop the Programme for the prevention of social maladjustment of children and adolescents in Siedlce, based on Urie Bronfenbrenner’s ecological systems theory.
To this end, at the author’s request, the Mayor of the City of Siedlce appointed an interdisciplinary team composed of representatives of key institutions supporting child development in family and school environments. The team carried out diagnostic activities aimed at developing the Siedlce Child and Family Support Pathway, designed to enable early identification of risks and prevent the consolidation of risk behaviours. The article discusses the fundamental assumptions of Bronfenbrenner’s ecological concept and presents statistical data from institutions involved in interventions targeting children and adolescents at risk of social maladjustment. It also highlights the key role of schools and preschool education institutions within the prevention system and presents results of a diagnostic survey conducted among principals of schools and educational institutions in Siedlce regarding their needs for preventive support. Methods and materials. Analysis of statistical data from institutions key to the programme’s development, results of a diagnostic survey among principals of schools
and educational institutions in Siedlce, development of practical solutions for preventing social maladjustment among children and adolescents in Siedlce, grounded in Bronfenbrenner’s ecological social prevention framework. Results and conclusion. The article demonstrates that effective prevention of social maladjustment requires a shift away from reactive measures towards a coordinated, multilevel
system of prevention oriented towards the resources of the entire local ecosystem.
REFERENCES (40)
1.
Ajzen, I., & Fishbein, M. (1980). Understanding attitudes and predicting social behaviour. Prentice-Hall.
2.
Bandura, A. (2015). Teoria społecznego uczenia się [Theory of social learning]. Wydawnictwo Naukowe PWN.
3.
Borrani, J., Frías, M., Alemán, B., García, A., Ramírez, C., & Valdez, P. (2019). Neuropsychological disorders in juvenile delinquents. Revista Mexicana de Neurociencia, 20(5), 244–252. https://doi.org/10.24875/RMN.1....
5.
Bronfenbrenner, U. (1994). Ecological models of human development. In P. Peterson, E. Baker, & B. McGaw (Eds.), International encyclopedia of education (2nd ed., Vol. 3, pp. 1643–1647). Elsevier.
6.
Domagała-Kręcioch, A. (2008). Niedostosowanie społeczne uczniów a niepowodzenia szkolne [Students’ social maladjustment and school failure]. Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie.
7.
Dudzikowa, M. (2001). Mit o szkole jako miejscu „wszechstronnego rozwoju” ucznia: Eseje etnopedagogiczne [The myth of school as a place of „all-round development” of the student: Ethnopedagogical essays]. Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
8.
Frąckowiak, P. T., Węc, K., & Szykut, M. (2024). Fenomen niedostosowania społecznego młodzieży: Specyfika, przyczyny, rozwiązania [The phenomenon of social maladjustment among young people: Specificity, causes, solutions]. Probacja, 2, 9–31. https://doi.org/DOI:10.5604/01....
9.
Garmezy, N. (1985). Stress-resistant children: The search for protective factors. In J. E. Stevenson (Ed.), Recent research in developmental psychopathology: Journal of Child Psychology and Psychiatry Book Supplement (Vol. 4, pp. 213–233). Pergamon.
11.
Goffman, E. (2011). Instytucje totalne: O pacjentach szpitali psychiatrycznych i mieszkańcach innych instytucji totalnych [Total institutions: About patients of psychiatric hospitals and residents of other total institutions]. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
13.
Jaros, A., & Jaros, R. (2014). Czynniki ryzyka i czynniki chroniące związane z zachowaniami problemowymi – przegląd badań przeprowadzonych w Polsce [Risk and protective factors associated with problem behaviour – a review of research conducted in Poland]. In J. E. Kowalska (Ed.), Zapobieganie wykluczeniu z systemu edukacji dzieci i młodzieży nieprzystosowanej społecznie: Perspektywa pedagogiczna (pp. 103–115). Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
14.
Jessor, R. (1991). Risk behavior in adolescence: A psychosocial framework for understanding and action. Journal of Adolescent Health, 12(8), 597–605. https://doi.org/10.1016/1054-1....
15.
Kalinowski, M. (1986). Z praktyki i teorii pracy profilaktycznej w środowisku wychowawczym [From the practice and theory of preventive work in the educational environment]. WSPS im. M. Grzegorzewskiej.
16.
Kamiński, A. (1974). Funkcje pedagogiki społecznej [Functions of social pedagogy]. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
17.
Kania, S. (2016). Kreowanie kultury szkoły poprzez promowanie wartości – w kierunku pozytywnej profilaktyki [Creating school culture by promoting values – towards positive prevention]. In Z. B. Gaś (Ed.), Profilaktyka zachowań ryzykownych w teorii i praktyce (pp. 71–80). Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie.
18.
Kiliszek, E. (2013). Czynniki ryzyka sprzyjające niedostosowaniu społecznemu i przestępczości nieletnich [Risk factors contributing to social maladjustment and juvenile delinquency]. Profilaktyka społeczna i resocjalizacja, 21, 165–222.
19.
Konopnicki, J. (1971). Niedostosowanie społeczne [Social maladjustment]. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
20.
Kuberska-Gaca, K., & Gaca, A. (1986). Profilaktyka niedostosowania społecznego w szkole [Prevention of social maladjustment at school]. WSiP.
22.
Mudrecka, I. (2013). Wykorzystanie koncepcji resilience w profilaktyce niedostosowania społecznego i resocjalizacji [The use of the resilience concept in the prevention of social maladjustment and resocialization]. Resocjalizacja Polska, 5, 49–61.
23.
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 maja 2024 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich [Announcement of the Marshal of the Sejm of the Republic of Poland of 23 May 2024 on the announcement of the consolidated text of the Act on the support and resocialization of minors]. (2024, May 23). Dz.U.2024.978.
24.
Ostaszewski, K. (2006). Profilaktyka pozytywna [Positive prevention]. Świat Problemów, 3(158), 6–10.
25.
Pospiszyl, K. (1998). Resocjalizacja: Teoretyczne podstawy oraz przykłady programów oddziaływań [Resocialization: Theoretical foundations and examples of intervention programs]. Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
26.
Pytka, L. (2002). O mglistości języka pedagogiki resocjalizacyjnej [On the vagueness of the language of resocialization pedagogy]. Opieka – Wychowanie – Terapia, 1(49), 33–38.
27.
Pytka, L., & Zacharuk, T. (1995). Wielowymiarowa geneza zaburzeń przystosowania społecznego [The multidimensional genesis of social adjustment disorders]. In T. Pilch & I. Lepalczyk (Eds.), Pedagogika społeczna: Człowiek w zmieniającym się świecie (pp. 396–417). Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
29.
Rutter, M. (2009). Understanding and testing risk mechanisms for mental disorders. Child Psychology and Psychiatry, 50(1–2), 44–52. https://doi.org/10.1111/j.1469....
30.
Siemionow, J. (2011). Niedostosowanie społeczne nieletnich: Działania, zmiana, efektywność [Social maladjustment of minors: actions, change, effectiveness]. Difin.
31.
Spionek, H. (1956). Trudności wychowawcze i przestępczość nieletnich [Educational difficulties and juvenile delinquency]. Zakład im. Ossolińskich.
32.
Stankowski, A. (2002). Determinanty środowiskowe niedostosowania społecznego dzieci i młodzieży [Environmental determinants of social maladjustment in children and adolescents]. Wydawnictwo Naukowe i Artystyczne GNOME.
33.
Szulc, M., & Pawlewicz, P. (2015). Potrzeba poszukiwania doznań u młodzieży niedostosowanej społecznie [The need to seek experiences among socially maladjusted youth]. Edukacja Dla Bezpieczeństwa, 4(29), 335–348.
34.
Szymańska, J., & Zamecka, J. (2002). Przegląd koncepcji i poglądów na temat profilaktyki [Review of concepts and views on prevention]. In G. Świątkiewicz (Ed.), Profilaktyka w środowisku lokalnym (pp. 19–32). Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii.
35.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy [Act of 25 February 1964, Family and Guardianship Code]. (1964, February 25). Dz.U.1964.9.59.
36.
Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich [Act of 9 June 2022 on supporting and resocialising minors]. (2022, June 9). Dz.U.2022.1700.
37.
Werner, E. E. (2000). Protective factors and individual resilience. In J. P. Shonkoff & S. J. Meisels (Eds.), Handbook of early child intervention (2nd ed., pp. 115–132). Cambridge University Press.
38.
Wirkus, Ł. (2020). Struktura rodziny a proces niedostosowania społecznego nieletnich [Family structure and the process of social maladjustment of minors]. Resocjalizacja Polska, 20, 267–281. DOI: http://dx.doi.org/10.22432/pjs....
39.
Woynarowska, B. (2007). Edukacja zdrowotna: Podręcznik akademicki [Health education: Academic textbook]. Wydawnictwo Naukowe PWN.
40.
Wysocka, E. (2006). Wybrane problemy diagnozy niedostosowania społecznego: Obszary, modele, zasady i sposoby rozpoznawania zjawiska [Selected problems of diagnosing social maladjustment: Areas, models, principles, and methods of recognizing the phenomenon]. Chowanna, 2, 7–37. https://doi.org/10.31261/CHOWA....
Funded by:
The project for the development of publishing and editorial practices and their impact on the journal's continued international circulation was funded by the Ministry of Science and Higher Education. The project included the following activities: modernization of the journal's website, implementation of an article submission system and implementation of a bibliography manager, implementation of an anti-plagiarism system, introduction of an automated information system for members of the academic community, and translation of articles into English. The amount of funds constituting the assistance granted under the “Development of Scientific Journals” ["Rozwój czasopism naukowych"] program under contract No. RCN/SN/0666/2021/1 dated 22/12/2022 amounted to PLN 79,890, 96. For a detailed description of the activities carried out, see “Source of funding”
© 2006-2026 Journal hosting platform by Bentus
We process personal data collected when visiting the website. The function of obtaining information about users and their behavior is carried out by voluntarily entered information in forms and saving cookies in end devices. Data, including cookies, are used to provide services, improve the user experience and to analyze the traffic in accordance with the Privacy policy. Data are also collected and processed by Google Analytics tool (more).
You can change cookies settings in your browser. Restricted use of cookies in the browser configuration may affect some functionalities of the website.
You can change cookies settings in your browser. Restricted use of cookies in the browser configuration may affect some functionalities of the website.
