The Family – house speaker in poetry and children’s and youth’s war memoirs at the routes of exile (1939–1945)
 
 
More details
Hide details
1
Zakład Pedagogiki, Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu Wydział Zamiejscowy w Chorzowie, ul. Sportowa 29, 41-506 Chorzów
 
 
Submission date: 2014-09-30
 
 
Final revision date: 2015-10-15
 
 
Acceptance date: 2015-10-15
 
 
Publication date: 2015-12-30
 
 
Corresponding author
Edyta Sadowska   

Zakład Pedagogiki, Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu Wydział Zamiejscowy w Chorzowie, ul. Sportowa 29, 41-506 Chorzów
 
 
Wychowanie w Rodzinie 2015;12(2):359-381
 
KEYWORDS
ABSTRACT
The study, in outline, describes the issue of the wanderings of Polish deportee’s children in the Soviet territory, which followed the Soviet invasion of Poland on September 17, 1939. The author ponders the fate of the deportees in the Near and the Middle East, for whom the home and the family became a “paradise lost”. The idea “fatherland” is present in poetry and war memories of children and young people in exile. These memories, published in the Polish press in exile, are true reflection of experience, joy and painful reminiscences.
 
REFERENCES (56)
1.
Badjan J. [kl. IV Szkoły Kadetów], Na szlaku do Polski, Wspomnienie, „Junak” 15 kwietnia 1943, R. I, nr 2.
 
2.
Barański K., W trzy strony świata. Szkolnictwo polskie poza granicami kraju w czasie drugiej wojny światowej, Caldra House LTD, Sussex 1991.
 
3.
Bełza W., Katechizm Małego Polaka, „Dwutygodnik dla dzieci i młodzieży Nasza Gazetka”, dodatek do „Gazety Polskiej. Dziennika Informacyjnego Polaków na Bliskim Wschodzie” 26 sierpnia 1941, R. I, nr 30.
 
4.
Biała księga. Fakty i dokumenty z okresu dwóch wojen światowych (zebrał częściowo i przełożył i w przypisy opatrzył W. Sukiennicki), Instytut Literacki, Paryż 1964.
 
5.
Biegański W., Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie 1939–1945, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1973.
 
6.
Boćkowski D., Jak pisklęta z gniazd. Dzieci polskie w ZSRR w okresie II wojny światowej, Biblioteka Zesłańca. Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Urząd ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, Warszawa – Wrocław 1995.
 
7.
Bugaj T., Dzieci polskie w krajach pozaeuropejskich 1939–1949, „Prace Karkonoskiego Towarzystwa Naukowego w Jeleniej Górze. Pracownia Badań Humanistycznych” 1984, nr 37, Jelenia Góra 1984.
 
8.
Chłap-Nowakowa J., Sybir. Bliski Wschód, Monte Cassino. Środowisko poetyckie 2. Korpusu i jego twórczość, Wydawnictwo Arcana, Kraków 2004.
 
9.
Czapski J., Dzieci, „Zeszyty Historyczne” 1985, t. 412, z. 74.
 
10.
Czarnik O.S., W drodze do utraconej Itaki. Prasa, książki i czytelnictwo na szlaku Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich (1940–1942) oraz Armii Polskiej na Wschodzie i 2. Korpusu (1941–1946), Wydawnictwo Biblioteki Narodowej, Warszawa 2012.
 
11.
Czarnik O.S., Wydawnictwa wychodźców polskich na Wschodzie w okresie drugiej wojny światowej, „Przegląd Humanistyczny” 2009, nr 3.
 
12.
Czechowiczówna J., Dzięki, „Ochotniczka. Pismo P.S.K.” maj 1945, R. III, nr 5(20).
 
13.
Dobroński A., Sybir w oczach dzieci. Z materiałów odnalezionych w Instytucie Polskim w Londynie, [w:] M. Zwolski (red.), Exodus. Deportacje i migracje (wątek wschodni). Stan i perspektywy badań. Seria: Konferencje IPN, Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, Warszawa – Białystok 2008.
 
14.
Draus J., Oświata i nauka polska na Bliskim i Środkowym Wschodzie 1939–1950, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 1993.
 
15.
Draus J., Terlecki R., Polskie szkoły wyższe i instytucje naukowe na emigracji 1939–1945, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk – Łódź 1984.
 
16.
Dunin-Wilczyński Z., Wojsko Polskie w Iraku 1942–1943, Mikromax, Warszawa 1993.
 
17.
Duraczyński E. (oprac.), Układ Sikorski – Majski. Wybór dokumentów, PIW, Warszawa 1990.
 
18.
Dwie ojczyzny. Polskie dzieci w Nowej Zelandii. Tułacze wspomnienia, przekł. S. Manterys, S. Zawada, A. Szatkowska, Społeczny Zespół Wydania Książki o Polskich Dzieciach w Nowej Zelandii, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Oficyna Wydawnicza RYTM, Warszawa 2006.
 
19.
Filipiak M. (oprac.), Archiwalia Ambasady RP w Moskwie – Kujbyszewie (1941–1943) i Ministerstwa Informacji i Dokumentacji (1939–1945) w zbiorach Instytutu Hoovera Uniwersytetu Stanforda, Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, Warszawa 2002.
 
20.
Goldmanowa M., W obronie dziecka, „Polak w Iranie”, 1 czerwca 1943 r., R. II, nr 46.
 
21.
Gross J.T., Grudzińska-Gross I. (wyb. i oprac.), „W czterdziestym nas Matko na Sybir zesłali”. Polska a Rosja 1939–42, Wydawnictwo Rynku Wewnętrznego Libra, Wydawnictwo Res Publica, Warszawa 1989.
 
22.
Hawran W., Wspomnienia. Guzar, Karkin-Batasz i Szachriziab. „Polskie Szkoły Junackie i Lotnicze na Środkowym Wschodzie 1942–1947” [„Reunion of Polish Military Schools in The Middle East” – USSR – IRAN – PALESTINE – EGYPT – GREAT BRITAIN] Londyn 1980, [bp].
 
23.
Jackowska E., Psychiczne następstwa deportacji w głąb ZSRR w czasie drugiej wojny światowej. Przyczyny, moderatory, uwarunkowania, „Rozprawy i Studia”, t. (DLXXVI) 502, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2004.
 
24.
Jagielska B., Moje miasteczko, „Junak” 15 lipca 1943, R. I, nr 5.
 
25.
Kalinowski S., 13 kwietnia 1940 r., „Junak” 15 lipca 1943, R. I, nr 5.
 
26.
Kalinowski S., Mój dom rodzinny, „Junak” 15 czerwca 1943, R. I, nr 4.
 
27.
Klasicka M., Losy polskich dzieci w niewoli podczas II wojny światowej, [w:] E. Nowak (red.), Dzieci–żołnierze w wojnach i konfliktach zbrojnych. Materiały z konferencji naukowej Opole, 11 grudnia 2007 r., Centralne Muzeum Jeńców Wojennych.
 
28.
w Łambinowicach-Opolu, Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Opolu, Opole 2008.
 
29.
Korbińska H., Pamiętam... Rosja – Sybir 1941 rok, „Junak” 15 września 1943, R. I, nr 6–7.
 
30.
Królikowska J., Tam kwitną sady..., „Orzeł Biały. Polska Walcząca na Wschodzie”, 13 czerwca 1943, R. III, nr 23(62).
 
31.
Królikowski Ł.Z. OFMConv, Skradzione dzieciństwo. Polskie dzieci na tułaczym szlaku 1939–1950, Wydawnictwo oo. Franciszkanów „Bratni Zew” spółka z o.o., Kraków 2008.
 
32.
Łagowska A., Praca społeczna P.S.K., „Ochotniczka. Pismo P.S.K.” maj 1945, R. III, nr 5 (20).
 
33.
Makowski J., [kl. IV Szkoły Kadetów], Głód, „Junak”, styczeń 1944, R. II, nr 1(11).
 
34.
„Ochotniczka. Pismo P.S.K.” maj 1945, R. III, nr 5(20).
 
35.
Olechowski J., (***) Wciąż szukamy ojczyzny..., „Orzeł Biały. Polska Walcząca na Wschodzie”, 25 kwietnia 1943, R. III, nr 16(55).
 
36.
Ordonówna H. [Weronika Hort], Tułacze dzieci, Wydawnictwo LTW, Dziekanów Leśny 2005.
 
37.
Pastuszka S.J., Życie kulturalne w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie w czasie II wojny światowej, Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego w Kielcach, Ludowe Towarzystwo Naukowo-Kulturalne Oddział w Kielcach, Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, Kielce – Warszawa 2009.
 
38.
Piołun M., Pochwała Isfahanu, „Polak w Iranie” 10 stycznia 1943, R. II, nr 26.
 
39.
Pniewski T., Z książką w plecaku i z bronią w ręku, „Parada. Dwutygodnik Ilustrowany Armii Polskiej na Wschodzie”, 18 kwietnia 1943, R. I, nr 1.
 
40.
Pomoc dzieciom w czasie wojny. Sympozjum, Fundacja „Moje Wojenne Dzieciństwo”, Warszawa 2002.
 
41.
Sadowska E., “... i a Polish school and over a Polish book...” – wartime education for children and youth in exile (1940–1947), [w:] B. Orłowska, B. Walak (red.), Oblicza szkoły, Wydawnictwo Naukowe Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej, Gorzów Wielkopolski 2011.
 
42.
Sadowska E., „O – ojczyzna, P– to Polska...”. Edukacja małego dziecka na obczyźnie. Refleksje wokół elementarza dla dzieci polskich, [w:] E. Skoczylas-Krotla, I. Sochacka (red.), Dylematy współczesnej edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej,.
 
43.
Wydawnictwo Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, Częstochowa 2012.
 
44.
Sadowska E., Losy polskiej szkoły na obczyźnie (1940–1947), „Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Zeszyty Historyczne” t. XI: Z dziejów emigracji polskiej XVIII–XX w., J. Dziwoki, B. Urbanowicz (red.), Wydawnictwo Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, Częstochowa 2010.
 
45.
Sadowska E., Oblicza szkolnictwa polskiego na obczyźnie – Bliski i Środkowy Wschód 1940–1947, [w:] A. Pluta (red.), Między stałością a zmianą, t. 1, Seria: Humanistyka – Pedagogika – Edukacja, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Lingwistycznej w Częstochowie, Częstochowa 2007.
 
46.
Sadowska E., Tożsamość polskiej szkoły w krajach pozaeuropejskich (lata 1940–1947), [w:] K. Chałas, B. Komorowska (red.), Kreowanie tożsamości szkoły, t. 2: Konteksty historyczne, społeczno-kulturowe, edukacyjne, Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 2009.
 
47.
Sadowska E., Urbanowicz B., Edukacja historyczno-kulturalna w Szkołach Junaków i Młodszych Ochotniczek (1941–1948), Wydawnictwo WSL, Częstochowa 2015.
 
48.
Theiss W., Zniewolone dzieciństwo. Socjalizacja w skrajnych warunkach społeczno-politycznych, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 1996.
 
49.
Urbanowicz B., Polskie szkolnictwo emigracyjne na Bliskim Wschodzie w latach 1943–1945, „Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Zeszyty Historyczne” t. XI: Z dziejów emigracji polskiej XVIII–XX w., J. Dziwoki, B. Urbanowicz (red.), Wydawnictwo Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, Częstochowa 2010.
 
50.
Wigilia, „Ochotniczka na Śr. Wschodzie”. Dodatek do „Biuletynu Obozowego”, grudzień 1944, nr 6.
 
51.
Wojnar E., Dzieciństwo w tajdze i stepie (fragment wspomnień) – 10 lutego 1940 roku, [w:] Tak było... Sybiracy, Dzieciństwo na Syberii, t. 2, Wybór i oprac. Komisja Historyczna Związku Sybiraków Oddział w Krakowie, Związek Sybiraków Oddział w Krakowie, Kraków 1996.
 
52.
Wróbel J., Polacy w Afryce Wschodniej i Południowej 1941–1950, „Zeszyty Historyczne” 1996, z. 115.
 
53.
Wróbel J., Uchodźcy Polscy ze Związku Sowieckiego 1942–1950, Instytut Pamięci Narodowej. Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, Łódź 2003.
 
54.
Wróbel J., Żelazko J. (red.), Polskie dzieci na tułaczych szlakach 1939–1950, Instytut Pamięci Narodowej. Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, Warszawa 2008.
 
55.
Z życia Polaków w Iranie – 1944, „Polak w Iranie” 30 kwietnia 1944, nr 94.
 
56.
Żaroń P., Armia polska w ZSRR, na Bliskim i Środkowym Wschodzie, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1981.
 
eISSN:2300-5866
ISSN:2082-9019
Journals System - logo
Scroll to top