PL EN
Rola i możliwości rodziny w obszarze stymulacji zmysłów dziecka jako bazy normatywnego rozwoju oraz zasadność tych działań
 
Więcej
Ukryj
1
Instytut Pedagogiki, Uniwersytet Zielonogórski, Zielona Góra, Polska
 
2
Szpital Uniwersytecki im. Karola Marcinkowskiego w Zielonej Górze, Zielona Góra, Polska
 
3
Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu, Collegium Medicum, Uniwersytet Zielonogórski, Zielona Góra, Polska
 
 
Data nadesłania: 13-06-2026
 
 
Data akceptacji: 15-09-2026
 
 
Data publikacji online: 15-09-2026
 
 
Autor do korespondencji
Małgorzata Kozłowska   

Instytut Pedagogiki, Uniwersytet Zielonogórski, Al. Wojska Polskiego 69, 65-762, Zielona Góra, Polska
 
 
 
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Cel. Celem artykułu jest analiza i syntetyczne przedstawienie znaczenia doświadczeń sensorycznych w rozwoju dziecka oraz określenie roli rodziny jako podstawowego środowiska wspierającego rozwój i organizację tych procesów. Metody i materiały. Artykuł ma charakter teoretyczno-przeglądowy oraz analityczno- syntetyczny. Podstawę opracowania stanowi analiza literatury przedmiotu z obszaru pedagogiki, psychologii rozwojowej, logopedii, neuronauk, a także teorii integracji sensorycznej, odnoszącej się do rozwoju sensorycznego dziecka, znaczenia doświadczeń zmysłowych dla jego funkcjonowania oraz roli i możliwości środowiska rodzinnego w procesie stymulacji układów sensorycznych. Na podstawie przeprowadzonej analizy dokonano syntezy wiedzy odnoszącej się do znaczenia stymulacji sensorycznej, a także sformułowano wnioski dotyczące zasadności świadomego wspierania rozwoju sensorycznego dziecka w środowisku rodzinnym, adekwatnego do jego indywidualnych potrzeb. Wyniki i wnioski. W życiu dziecka to rodzina pełni najważniejszą rolę, spędza ono z nią najwięcej czasu. Członkowie rodziny mają sposobność stałej i spontanicznej, ale ukierunkowanej stymulacji jego zmysłów. Podejmowanie przez rodzinę codziennych aktywności w tym zakresie stanowi najważniejszą jej rolę i przynosi dziecku wymierne korzyści w postaci wspierania normatywnego rozwoju. Dlatego należy wzmacniać kompetencje rodziny w zakresie świadomej stymulacji rozwoju sensorycznego dziecka, a także prowadzić celowe działanie profilaktyczne i edukacyjne w tym obszarze.
REFERENCJE (38)
1.
Ayres, J. A. (2023). Dziecko a integracja sensoryczna [The child and sensory integration]. Wydawnictwo Harmonia Universalis.
 
2.
Bogdanowicz, M. (2000). Integracja percepcyjno-motoryczna: Teoria, diagnoza, terapia [Perceptual-motor integration: Theory, diagnosis, therapy]. Centrum Metodyczne Po-mocy Psychologiczno-Pedagogicznej.
 
3.
Borkowska, M., & Wagh, K. (2010). Integracja sensoryczna na co dzień [Everyday sensory integration]. Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
 
4.
Bronfenbrenner, U. (1992). Ecological systems theory. In R. Vasta (Ed.), Six theories of child development (pp. 187–249). Jessica Kingsley Publishers.
 
5.
Bronfenbrenner, U. (1994). Ecological models of human development. In T. Husen & T. N. Postlethwaite (Eds.), The international encyclopedia of education (pp. 1643–1647). Elsevier.
 
6.
Bronfenbrenner, U. (1999). Environments in developmental perspective: Theoretical and op-erational models. In S. L. Friedman & T. D. Wachs (Eds.), Measuring environment across the life span: Emerging methods and concepts (pp. 3–28). American Psycho-logical Association.
 
7.
Bronfenbrenner, U., & Morris, P. A. (2006). The bioecological model of human development. In W. Damon & R. M. Lerner (Eds.), Handbook of child psychology: Theoretical models of human development (pp. 793–828). John Wiley & Sons.
 
8.
Brzezińska, A. (2000). Społeczna psychologia rozwoju [Social psychology of development]. Wydawnictwo Naukowe Scholar.
 
9.
Cieszyńska, J. (2001). Od słowa przeczytanego do wypowiedzianego: Droga nabywania sys-temu językowego przez dzieci niesłyszące w wieku poniemowlęcym i przedszkolnym [From the read word to the spoken word: The path to acquiring a language system by deaf children in infancy and preschool]. Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedago-gicznej.
 
10.
Cieszyńska, J., & Korendo, M. (2017). Wczesna interwencja terapeutyczna: Stymulacja roz-woju dziecka od noworodka do 6. roku życia [Early intervention therapy: stimulating child development from newborn to 6 years of age]. Wydawnictwo Edukacyjne.
 
11.
Charbicka, M. (2017). Integracja sensoryczna przez cały rok [Sensory integration all year round]. Difin.
 
12.
Doniec, R. (2013). Rodzina polska w XXI wieku – przemiany i kondycja: Próba syntezy [The Polish family in the 21st century – changes and condition: An attempt at synthesis]. Pedagogika Społeczna, 4(50), 45–73.
 
13.
Emich-Widera, E. (2025). Mechanizmy zaburzeń przetwarzania sensorycznego [Mechanisms of sensory processing disorders]. In E. Emich-Widera, I. Palicka, & B. Kazek (Eds.), Integracja sensoryczna a przetwarzanie sensoryczne (pp. 191–201). Wydawnictwo Naukowe PWN.
 
14.
Foster, S. M. (2024). Integracja sensoryczna: Jak pomóc dziecku z zaburzeniami przetwarza-nia sensorycznego w rozwijaniu umiejętności samoregulacji i nauce uważności: 60 ćwiczeń dla dzieci w wieku 3–12 lat [Sensory integration: How to help your child with sensory processing disorder develop self-regulation and mindfulness skills: 60 activi-ties for kids 3–12]. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
 
15.
Kawula, S. (2004). Aspekt pedagogiczny refleksji i badań nad rodziną – uwag kilka [The pe-dagogical aspect of reflection and research on the family – some remarks]. In A. W. Janke (Ed.), Pedagogika rodziny na progu XXI wieku: Rozwój, przedmiot, obszary re-fleksji i badań (pp. 34–42). Wydawnictwo Edukacyjne Akapit.
 
16.
Kossewska, J., & Płoszaj, M. (2024). Autyzm cyfrowy – zaburzenie neurorozwojowe czy efekt zaniedbań rodzicielskich? [Digital autism – a neurodevelopmental disorder or the result of parental neglect?]. Wychowanie w Rodzinie, 31(1), 181–202. https://doi.org/10.61905/wwr/1....
 
17.
Kozłowska, M. (2024). Rozwój mowy w wybranych koncepcjach teoretyczno-badawczych a środowisko (rodzinne) dziecka [Speech development in selected theoretical and rese-arch concepts and the child’s (family) environment]. Wychowanie w Rodzinie, 31(1), 57–73. https://doi.org/10.61905/wwr/1....
 
18.
Kozłowska, M. (2025). Profilaktyka logopedyczna a homeostaza organizmu [Speech therapy prevention and the body’s homeostasis]. Forum Logopedy, 68, 27–33.
 
19.
Kozłowska, M. (2026). Środowiskowo-rodzinne uwarunkowania problemów logopedycznych dzieci z klas zerowych [Environmental and family determinants of speech therapy pro-blems in preschool children]. Wydawnictwo Adam Marszałek.
 
20.
Kranowitz, C. S. (2012). Nie-zgrane dziecko: Zaburzenia przetwarzania sensorycznego – dia-gnoza i postępowanie [The out-of-group child: Sensory processing disorder – diagno-sis and management]. Harmonia Universalis.
 
21.
Krzesińska-Żach, B. (2007). Pedagogika rodziny: Przewodnik do ćwiczeń [Family pedagogy: An exercise guide]. Wydawnictwo Trans Humana.
 
22.
Majewski, T. (1985). Psychologia niewidomych i niedowidzących [Psychology of the blind and visually impaired]. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
 
23.
Matyjas, B. (2009). Pedagogika społeczna i rodzina – obszary badań [Social pedagogy and family – areas of research]. In E. Marynowicz-Hetka (Ed.), Pedagogika społeczna: Podręcznik akademicki (pp. 505–517). Wydawnictwo Naukowe PWN.
 
24.
Michel, M. (2013). Swoistość adaptabilności i przewidywanie rezyliencji u „młodych bez-domnych” w lokalnym systemie profilaktyki i resocjalizacji w kontekście ekologicz-nego modelu Urie Bronfenbrennera [Adaptability specificity and resilience prediction in “young homeless” in the local prevention and resocialization system in the context of Urie Bronfenbrenner’s ecological model]. Resocjalizacja Polska, 4, 153–168.
 
25.
Nęcka, E., Orzechowski, J., & Szymura, B. (2006). Psychologia poznawcza [Cognitive psy-chology]. Wydawnictwo Naukowe PWN.
 
26.
Odowska-Szlachcic, B. (2023). Logopedia wieku rozwojowego: Teoria w praktyce [Deve-lopmental speech therapy: Theory in practice]. Wydawnictwo Harmonia Universalis.
 
27.
Okoń, W. (2007). Rodzina [Family]. In W. Okoń (Ed.), Nowy słownik pedagogiczny (p. 355). Wydawnictwo Akademickie Żak.
 
28.
Opozda, D. (2012). Rodzina w pedagogice [Family in pedagogy]. In S. Wilk (Ed.), En-cyklopedia katolicka (Vol. 17, pp. 188–189). Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
 
29.
Piaget, J., & Inhelder, B. (1993). Psychologia dziecka [Child psychology]. Wydawnictwo Siedmiogród.
 
30.
Pilarska, E. (2020). Neurologiczne podstawy zaburzeń mowy u dzieci [Neurological basis of speech disorders in children]. In S. Milewski, Z. Kuczkowski, & K. Kaczorowska-Bray (Eds.), Biomedyczne podstawy logopedii: Logopedia XXI wieku (pp. 68–82). Wydawnictwo Harmonia Universalis.
 
31.
Przyrowski, Z. (2019). Integracja sensoryczna: Teoria, diagnoza, terapia [Sensory integra-tion: Theory, diagnosis, therapy]. Empis & Sensum Mobile.
 
32.
Sternak, A. (2025). Terapia integracji sensorycznej w Polsce: Fakty, mity, analiza fenomenu [Sensory integration therapy in Poland: Facts, myths, phenomenon analysis]. Wydaw-nictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
 
33.
Szeląg, E. (2018). Mózgowa organizacja funkcjonowania poznawczego [Brain organization of cognitive functioning]. In A. Obrębowski (Ed.), Wprowadzenie do neurologopedii (pp. 55–100). Termedia Wydawnictwo Medyczne.
 
34.
Trempała, J. (2016). Psychologia rozwoju człowieka [Psychology of human development]. Wydawnictwo Naukowe PWN.
 
35.
Unglaub-Silvethron, D. (2018). Fizjologia człowieka: Zintegrowane podejście [Human phy-siology: An integrated approach]. PZWL Wydawnictwo Lekarskie.
 
36.
World Health Organization. (2019). Guidelines on physical activity, sedentary behaviour and sleep for children under 5 years of age. https://iris.who.int/server/ap....
 
37.
Wołoszyn-Spirka, W. M. (2004). O rodzinie – przez pryzmat realistycznej antropologii filozoficznej [About the family – through the prism of realistic philosophical anthro-pology]. In A. W. Janke (Ed.), Pedagogika rodziny na progu XXI wieku: Rozwój, przedmiot, obszary refleksji i badań (pp. 183–190). Wydawnictwo Edukacyjne Akapit.
 
38.
Zawitkowski, P., & Szulc, J. (2017). Mamo, tato, co ty na to? Część 3: Wszystko, o co chcieli-byście zapytać specjalistów [Mummy, daddy, what do you say? Part 3: Everything you want to ask the experts]. Drukarnia Wydawnicza im. W. L. Anczyca.
 
Deklaracja dostępności
 
eISSN:2300-5866
ISSN:2082-9019
Journals System - logo
Scroll to top