Rytmika – próba usystematyzowania założeń koncepcji i ukazania ścieżki kształcenia nauczycieli rytmiki w świetle podstaw prawnych
Więcej
Ukryj
1
Wydział Studiów Edukacyjnych, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań, Polska
Data nadesłania: 14-02-2026
Data akceptacji: 15-05-2026
Data publikacji online: 24-05-2026
Autor do korespondencji
Katarzyna Sadowska
Wydział Studiów Edukacyjnych, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Szamarzewskiego 89, 60-568 Poznań, Polska
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Cel. Celem niniejszego opracowania jest ukazanie założeń dotyczących realizacji rytmiki w warunkach polskiej oświaty ze szczególnym uwzględnieniem wczesnej edukacji oraz ścieżek przygotowania nauczycieli tzw. rytmiki. Metody i materiały. W opracowaniu posłużono się techniką analizy treści źródeł zastanych, wśród których można wyróżnić przede wszystkim opracowania naukowe, artykuły z wydawnictw ciągłych, podstawy prawne i programy nauczania. Autorka dokonała także analizy w oparciu o własne, ponad dwudziestoletnie doświadczenie w pracy z dzieckiem oraz ponad dwudziestoletnią praktykę w obszarze kształcenia nauczycieli wczesnej edukacji na uczelniach wyższych. Wyniki. Edukacja muzyczna we współczesnym żłobku i przedszkolu przeżywa od wielu
lat znaczący kryzys, odsuwana jest ustawicznie na margines, a rozbieżności pomiędzy sposobami kształcenia nauczycieli muzyki i rytmiki zatrudnianych w szkolnictwie artystycznym i szkolnictwie powszechnym na etapie klas 4–8 względem założeń wynikających ze Standardów
Kształcenia Nauczycieli na poziomie wczesnej edukacji, są drastyczne. Istotny jest także fakt, że w literaturze przedmiotu rytmika ujmowana bywa niejednoznacznie, co prowadzi do trudności w rozumieniu jej założeń i realizacji w powszechnej edukacji muzycznej. Wnioski. Warto zwrócić uwagę na refleksje czynione przez Przychodzińską oraz praktykę Smoczyńskiej-Nachtman, bowiem edukatorki przekonują, że rytmika w polskiej oświacie nigdy nie występowała w postaci adaptacji jednej koncepcji. Warto ponadto postulować rzetelne przygotowanie studentów kształconych na studiach wyższych nauczycielskich do podejmowania wyzwań stawianych przez dziecięcą edukację muzyczną oraz umożliwienie nauczycielom rytmiki i zajęć umuzykalniających podjęcie stałego zatrudnienia w żłobkach i przedszkolach.
REFERENCJE (38)
1.
Akademia Muzyczna w Poznaniu. (n.d.a). Kierunek: kompozycja i teoria muzyki – Specjalność: rytmika, studia I stopnia [Field of study: Composition and theory of music – Specialization: rhythmics, first-cycle studies].
https://amuz.edu.pl/wydzial-i/....
2.
Akademia Muzyczna w Poznaniu. (n.d.b). Kierunek: kompozycja i teoria muzyki – Specjalność: rytmika, studia II stopnia [Field of study: Composition and theory of music – Specialization: rhythmics, second-cycle studies].
https://amuz.edu.pl/wydzial-i/....
3.
Akademia Sztuki w Szczecinie. (n.d.). Program studiów na kierunku rytmika zatwierdzony uchwałą nr 181/2024 Senatu Akademii Sztuki w Szczecinie z dnia 21 czerwca 2024 r. [Study program in the field of Rhythmics approved by resolution no. 181/2024 of the Senate of the Academy of Art in Szczecin of June 21, 2024].
https://akademiasztuki.eu/Prod....
4.
Akademia WSB. (n.d.). Rytmika, logorytmika i taniec w wychowaniu muzyczno-ruchowym dzieci [Rhythmics, logorhythmics and dance in the musical and movement education of children].
https://wsb.edu.pl/kierunki/st....
5.
Ciesielski, R. (2023). „Piosenka jest dobra na wszystko” czy „Nie wierzę piosence”? Powszechna edukacja muzyczna jako „edukacja piosenkowa” [„A song is good for everything” or “I don’t believe in songs”? Universal music education as “song education”]. Roczniki Humanistyczne, 71(12), 135–149.
https://doi.org/10.18290/rh237....
6.
Forecka-Waśko, K. (2022). Dziecko w świecie dźwięków – wychowawcze aspekty metody rytmiki Emila Jaques Dalcroze’a [The child in the world of sounds – educational aspects of Emil Jaques Dalcroze’s rhythmics method]. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 608(3), 35–45.
7.
Janczewska-Sołomko, K. (2008). Smoczyńska-Nachtman Urszula. In K. Janczewska-Sołomko (Ed.), Leksykon polskich muzyków pedagogów urodzonych po 31 grudnia 1870 roku (pp. 442–443). Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
8.
Kataryńczuk-Mania, L. (2009). Wychowawcze aspekty zajęć umuzykalniających w przedszkolu [Educational aspects of music classes in kindergarten]. Uniwersytet Zielonogórski.
9.
Kisiel, M. (2018). Perspektywa edukacji muzycznej małego dziecka w kontekście współczesnej zmiany oświatowej [The perspective of early childhood music education in the context of contemporary educational change]. Chowanna, 1, 219–236.
10.
Kołodziejski, M. (2012). Muzyka i wielostronna edukacja dziecka [Music and the multifaceted education of children]. Wyższa Szkoła Lingwistyczna w Częstochowie.
11.
Kozłowska-Lewna, A. (2020). O monokulturze metodycznej w kształceniu słuchu muzycznego [On the methodological monoculture in the training of musical ear]. Aspekty Muzyki, 10, 13–42.
https://doi.org/10.34861/aspmu....
12.
Lipska, E., & Przychodzińska, M. (1991). Muzyka w nauczaniu początkowym: Metodyka [Music in primary education: Methodology]. WSiP.
13.
Ławrowska, R. (2023). Uczeń i nauczyciel w edukacji muzycznej [Student and teacher in music education]. Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej.
14.
Nogaj, A. A. (2017). Korzyści wynikające z kształcenia muzycznego [Benefits of music education]. Zeszyty Psychologiczno-Pedagogiczne Centrum Edukacji Artystycznej, 4(1), 9–29.
15.
Portal Oświatowy. (n.d.). Kwalifikacje do prowadzenia zajęć z rytmiki w przedszkolu [Qualifications for conducting rhythmic gymnastics classes in kindergarten].
https://www.portaloswiatowy.pl....
16.
Powrósło, M. (2023a). Wymagania edukacyjne oraz kryteria oceniania dla PSM w Opolu: Przedmiot: Improwizacja fortepianowa: Drugi etap edukacyjny, cykl sześcioletni [Educational requirements and assessment criteria for the State Music School in Opole: Subject: Piano improvisation: Second stage of education, six-year cycle].
https://www.gov.pl/web/psmopol....
17.
Powrósło, M. (2023b). Wymagania edukacyjne oraz kryteria oceniania dla PSM w Opolu: Przedmiot: Rytmika: Drugi etap edukacyjny: Cykl sześcioletni [Educational requirements and assessment criteria for PSM in Opole: Subject: Rhythmics: Second educational stage: Six-year cycle].
https://www.gov.pl/web/psmopol....
18.
Powrósło, M. (2023c). Wymagania edukacyjne oraz kryteria oceniania dla PSM w Opolu. Przedmiot: Technika ruchu: Drugi etap edukacyjny [Educational requirements and assessment criteria for PSM in Opole: Subject: Movement technique: Second educational stage].
https://www.gov.pl/web/psmopol....
19.
Przybylska-Zielińska, A. (2016). Rytmika w edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej – założenia a rzeczywistość [Rhythmics in preschool and early school education – assumptions and reality]. In M. Kamińska, Z. P. Kruszewski, A. Gretkowski, & B. Skałdania (Eds.), Nauczyciel we współczesnej edukacji: Diagnoza – Rozwój – Zmiana (pp. 193–207). Oficyna Wydawnicza Szkoły Wyższej im. Pawła Włodkowica.
20.
Przychodzińska, M. (1986). Współczesne systemy wychowania muzycznego [Contemporary systems of music education]. In D. Malko (Ed.), Metodyka wychowania muzycznego w przedszkolu (pp. 7–19). WSiP.
21.
Przychodzińska, M. (1988). Słuchanie muzyki w klasach 1–3 [Listening to music in grades 1–3]. WSiP.
22.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 23 września 2003 r. w sprawie standardów kształcenia nauczycieli [Regulation of the Minister of National Education and Sport of September 23, 2003, on teacher education standards]. (2003, September 23). Dz.U.170.1655.
23.
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 28 lipca 2023 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa artystycznego [Regulation of the Minister of Culture and National Heritage of July 28, 2023, on the core curriculum for artistic education professions]. (2023, July 28). Dz.U.2023.1754.
24.
Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 stycznia 2012 r. w sprawie standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela [Regulation of the Minister of Science and Higher Education of January 17, 2012, on the standards of education preparing for the teaching profession]. (2012, January 17). Dz.U.131.
25.
Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela [Regulation of the Minister of Science and Higher Education of July 25, 2019, on the standards of education preparing for the teaching profession]. (2019, July 25). Dz.U.1450.
26.
Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 grudnia 2024 r. w sprawie standardów opieki sprawowanej nad dziećmi w wieku do lat 3 [Regulation of the Minister of Family, Labour and Social Policy of December 13, 2024, regarding standards of care provided for children under the age of three]. (2024, December 13). Dz.U.2024.1882.
27.
Semik, M. (2023). Edukacja muzyczna dzieci w wieku przedszkolnym w teorii i praktyce: Jak pobudzać u dzieci zainteresowania i zamiłowania muzyczne? [Music education of preschool children in theory and practice. How to stimulate children’s interests and passions for music?]. Pedagogika Przedszkolna i Wczesnoszkolna, 11(2/22), 103–115.
28.
Smoczyńska-Nachtman, U. (1980). Zabawy i ćwiczenia przy muzyce [Games and exercises with music]. Centralny Ośrodek Metodyki Upowszechniania Kultury.
29.
Smoczyńska-Nachtman, U. (1982). Rozśpiewane przedszkole [The singing kindergarten]. WSiP.
30.
Smoczyńska-Nachtman, U. (1992). Muzyka dla dzieci: Umuzykalnienie według koncepcji Carla Orffa [Music for children: Musical appreciation according to Carl Orff’s concept]. WSiP.
31.
Smółka, L., & Symula, M. (2020). Dziecko i nauczyciel w procesie kształcenia muzycznego na szczeblu elementarnym [The child and the teacher in the process of music education at the elementary level]. In B. Kurowska & K. Łapot-Dzierwa (Eds.), Kultura – Sztuka – Edukacja (Vol. 4, pp. 37–50). Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie.
32.
Sojka, A. (2006). Rytmika [Rhythm]. In T. Pilch (Ed.), Encyklopedia Pedagogiczna XXI wieku (Vol. 5, 566–567). Wydawnictwo Akademickie Żak.
33.
Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 [Act of 4 February 2011 on care for children under 3 years of age]. (2011, February 4). Dz.U.2011.45.235.
34.
Waligóra, M. (2015). Poznanie wielozmysłowe w muzycznej edukacji dzieci w przedszkolu. In B. Kurowska & K. Łopot-Dzierwa (Eds.), Kultura – Sztuka – Edukacja (Vol. 1, pp. 124–133). Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.
35.
Wojnar, I. (2000). Humanistyczne intencje edukacji [Humanistic intentions of education]. Wydawnictwo Akademickie Żak.
36.
Załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 23 września 2003 r. w sprawie standardów kształcenia nauczycieli [Annex to the Regulatio n of the Minister of National Education and Sport of September 23, 2003, on teacher education standards]. (2003, September 23). Dz.U.170.1655.
37.
Załącznik do rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 stycznia 2012 r. w sprawie standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela [Annex to the Regulation of the Minister of Science and Higher Education of January 17, 2012, on the standards of education preparing for the teaching profession]. (2012, January 17). Dz.U.131.
38.
Załącznik nr 2 do Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela „Standard kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela przedszkola i edukacji wczesnoszkolnej (klasy 1–3 szkoły podstawowej)” [Annex No. 2 to the Regulation of the Minister of Science and Higher Education of July 25, 2019, on the standards of education preparing for the teaching profession „Standard of education preparing for the profession of a kindergarten and early school teacher (grades 1–3 of primary school”]. (2019, July 25). Dz.U.1450.