Muzyka w systemie wsparcia osób z niepełnosprawnością intelektualną: Formy oddziaływań i znaczenie praktyczne
 
Więcej
Ukryj
1
Instytut Pedagogiki, Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Kraków, Polska
 
 
Data nadesłania: 06-03-2026
 
 
Data akceptacji: 15-05-2026
 
 
Data publikacji online: 24-05-2026
 
 
Autor do korespondencji
Paweł Piotrowski   

Instytut Pedagogiki, Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie (UKEN), Podchorążych 2, 30-084 Kraków, Polska
 
 
 
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Cel. Celem artykułu jest analiza roli interwencji muzycznych w systemach wsparcia dla osób z niepełnosprawnością intelektualną. Punktem wyjścia jest założenie, że muzyka – dzięki swoim właściwościom rytmicznym, emocjonalnym i społecznym – może stanowić istotne narzędzie wspierające rozwój oraz funkcjonowanie psychospołeczne tej grupy osób. Artykuł koncentruje się na charakterystyce głównych form i metod działań muzycznych stosowanych w kontekstach edukacyjnych i terapeutycznych, takich jak wspólne śpiewanie, rytmizacja czy różne formy muzykoterapii. Metody i materiały. Artykuł przyjmuje podejście teoretyczne i przeglądowe. Analiza opiera się na przeglądzie literatury naukowej z zakresu pedagogiki specjalnej, psychologii, muzykoterapii oraz neuronauki dotyczącej wpływu muzyki na funkcjonowanie osób z niepełnosprawnością intelektualną. W badaniu przeanalizowano wybrane prace empiryczne i teoretyczne opisujące poznawcze, emocjonalne i społeczne efekty interwencji muzycznych. Wyniki i wnioski. Analiza badań wskazuje, że interwencje muzyczne mogą wspierać rozwój poznawczy, regulację emocji oraz kompetencje społeczne. Udział w działaniach muzycznych wiąże się z poprawą koncentracji uwagi, integracji sensorycznej, redukcją zachowań trudnych oraz rozwojem relacji interpersonalnych. Skuteczność takich interwencji zależy jednak od profesjonalnego przygotowania prowadzących, odpowiedniego doboru metod oraz integracji działań muzycznych z innymi formami wsparcia. Muzyka może zatem stanowić ważny element systemów wsparcia i sprzyjać włączeniu społecznemu osób z niepełnosprawnością intelektualną.
REFERENCJE (22)
1.
Biela, A. (2015). Terapia zajęciowa z wykorzystaniem muzyki jako forma aktywizacji w okresie starzenia się i starości [Occupational therapy using music as a form of activation during aging and old age]. Konteksty Pedagogiczne, 2(5), 125–139. https://doi.org/10.19265/kp.20....
 
2.
Cylulko, P. (2003). Rola muzykoterapii w procesie usprawniania niepełnosprawnych pacjentów [The role of music therapy in the rehabilitation of disabled patients]. Muzykoterapia Polska, 1(5), 15–25.
 
3.
Cylulko, P. (Ed.). (2011). Projekt ustawy o zawodzie muzykoterapeuty: Materiały do konsultacji środowiskowej [Draft act on the music therapist profession]. Stowarzyszenie Muzykoterapeutów Polskich.
 
4.
DeNora, T. (1999). Music as a technology of the self. Poetics, 27(1), 31–56. https://doi.org/10.1016/S0304-....
 
5.
Galińska, E. (2005). Muzykoterapia [Music therapy]. In L. Grzesiuk (Ed.), Psychoterapia: Teoria: Podręcznik akademicki (pp. 531–542). Eneteia.
 
6.
Galińska, E. (2011). Muzykoterapia w praktyce klinicznej [Music therapy in clinical practice]. Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
 
7.
Greenberg, D. M., Decety, J., & Gordon, I. (2021). The social neuroscience of music: Understanding the social brain through human song. American Psychologist, 76(7), 1172–1185. https://doi.org/10.1037/amp000....
 
8.
Hooper, J., Wigram, T., Carson, D., & Lindsay, B. (2011). The practical implications of comparing how adults with and without intellectual disability respond to music. British Journal of Learning Disabilities, 39(1), 22–28. https://doi.org/10.1111/j.1468....
 
9.
Kłysz-Sokalska, N. (2025). Interakcje muzyczne jako medium wspierające rozwój więzi emocjonalnej w relacji dziecko–opiekun [Musical interactions as a medium supporting the development of emotional bonds in the child–caregiver relationship]. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 641(6), 37–47. https://doi.org/10.71358/pow.2....
 
10.
Knapik-Szweda, S. (2014). Muzykoterapia i jej właściwości w usprawnianiu dziecka z autyzmem [Music therapy and its properties in the rehabilitation of children with autism]. Interdyscyplinarne Konteksty Pedagogiki Specjalnej, 6, 81–97.
 
11.
Koelsch, S. (2014). Brain correlates of music-evoked emotions. Nature Reviews Neuroscience, 15(3), 170–180. https://doi.org/10.1038/nrn366....
 
12.
Kruczyńska, A., & Kurkowski, Z. M. (2013). Muzyka i jej oddziaływanie na organizm człowieka [Music and its impact on the human body]. Nowa Audiofonologia, 2(3), 24–29.
 
13.
Magee, W. L., & Stewart, L. (2015). Music therapy and neuroscience. Oxford University Press.
 
14.
Piotrowski, P. (2024). Muzyczne portrety depresji i samobójstwa: Analiza międzykulturowa [Musical portraits of depression and suicide. A cross-cultural analysis]. Homo et Societas. Wokół Pracy Socjalnej, 9, 141–151. https://doi.org/10.4467/254361....
 
15.
Poćwierz-Marciniak, I. (2018). Muzyka i muzykoterapia a zdrowie i rozwój dzieci [Music and music therapy in children’s health and development]. Aspekty Muzyki, 8, 235–261.
 
16.
Ryczkowska, A. (2024). Zastosowanie muzyki w pracy z osobami z niepełnosprawnością intelektualną [The use of music in work with people with intellectual disabilities]. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio J: Paedagogia-Psychologia, 37(2), 135–168. http://dx.doi.org/10.17951/j.2....
 
17.
Sihvonen, A. J., Särkämö, T., Leo, V., Tervaniemi, M., Altenmüller, E., & Soinila, S. (2017). Music-based interventions in neurological rehabilitation. Annals of the New York Academy of Sciences, 1423(1), 161–181. https://doi.org/10.1111/nyas.1....
 
18.
Srinivasan, S. M. (2013). A review of “music and movement” therapies for children with autism. Frontiers in Integrative Neuroscience, 7, 22. https://doi.org/10.3389/fnint.....
 
19.
Stachyra, B. (2012). Muzykoterapia: Teoria i praktyka [Music therapy: Theory and practice]. Harmonia Universalis.
 
20.
Thaut, M. H. (2015). Rhythm, music, and the brain. Routledge.
 
21.
Thaut, M. H., & Hoemberg, V. (2014). Handbook of neurologic music therapy. Oxford University Press.
 
22.
Vuust, P., Heggli, O. A., Friston, K. J., & Kringelbach, M. L. (2022). Music in the brain. Nature Reviews Neuroscience, 23(5), 287–305. https://doi.org/10.1038/s41583....
 
Deklaracja dostępności
 
eISSN:2300-5866
ISSN:2082-9019
Journals System - logo
Scroll to top