Bieżący numer
Online first
Archiwum
O czasopismie
Wydawca i organ zarządzający
Zespół redakcyjny
Rada Naukowa
Kolegium Recenzentów
Indeksacja i współczynniki wpływu
Prawa autorskie i polityka otwartego dostępu
Źródła finansowania
Polityka prywatności
Dla autorów
Procedura publikacji
Procedura recenzowania
Wymogi redakcyjne
Etyka publikacji
Opłaty wydawnicze
Polityka w zakresie generatywnej sztucznej inteligencji (AI) i technologii wspomaganych przez AI
„Portal komunikacyjny” – o wykorzystaniu rysunku i zabawy jako form wspierających komunikację w systemowej terapii rodzin
1
Ośrodek Szkoleń Systemowych w Krakowie, Kraków, Polska
2
Instytut Psychologii, Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Kraków, Polska
Zaznaczeni autorzy mieli równy wkład w przygotowanie tego artykułu
Data nadesłania: 14-02-2026
Data akceptacji: 15-05-2026
Data publikacji online: 27-05-2026
Autor do korespondencji
Dominika Sznajder
Instytut Psychologii, Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Podchorążych 2, 30-084 Kraków, Polska
Instytut Psychologii, Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Podchorążych 2, 30-084 Kraków, Polska
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Wprowadzenie. Praca terapeutyczna w podejściu systemowym jest jedną z głównych form pomocy rodzinie mierzącej się z sytuacją trudną czy kryzysową. Spotkanie terapeutyczne z rodziną, w której obok dorosłych są małe dzieci, stanowi wyzwanie dla psychoterapeuty. Pojawiają się pytania, jak prowadzić sesję terapeutyczną, która aktywnie zaangażowałaby wszystkich członków rodziny. Cel. Celem artykułu jest zaprezentowanie systemowej pracy terapeutycznej z rodzinami z wykorzystaniem metod i technik odpowiadających etapom rozwojowym dzieci. Przedstawiono w nim wypracowany przez terapeutów niestandardowy w podejściu systemowym sposób pracy, pokazujący wykorzystanie rysunku i zabawy podczas sesji rodzinnych. Przedstawiono korzyści i przeciwskazania do pracy z rodzinami z małymi dziećmi z wykorzystaniem powyższych metod. Artykuł uzupełnia braki w polskiej literaturze przedmiotu, a co za tym idzie, może stanowić inspirację nie tylko dla początkujących terapeutów, lecz także dla już praktykujących terapię rodzin, poprzez wzbogacenie ich merytorycznego warsztatu. Metody i materiały. Na przykładzie analizy przypadków systemowej pracy terapeutycznej z rodzinami pokazano, jak stosować wybrane metody i techniki, takie jak rysowanie i zabawę, oraz jak włączać je do praktyki psychoterapeutycznej. Wyniki i wnioski. Niniejszy artykuł dowodzi, że systemowa praca terapeutyczna z rodzinami, w ramach której wprowadzane są metody i techniki mające różne podstawy teoretyczne, może w znaczący sposób podnosić skuteczność terapii. Zaprezentowane winiety pokazują, jak w prosty sposób psychoterapeuta poprzez wprowadzenie metod bliskich dzieciom może wzmocnić terapeutyczną interakcję ze wszystkimi uczestnikami spotkania, a sama forma sesji może być dostępna dla wszystkich członków rodziny, również tych najmłodszych.
REFERENCJE (29)
1.
Anderson, H., & Goolishian, H. (1992). The client in the expert: A non-knowing approach to therapy. In S. McNamee & K. Gergen (Eds.), Inquiries in social construction: Therapy as social construction (pp. 25–39). Sage Publications.
2.
Andolfi, M., Angelo, C., & De Nichilo, M. (1989). The myth of Atlas: Families and the therapeutic story. Psychology Press.
3.
Bornstein, M. H., & Sawyer, J. (2006). Family systems. In K. McCartney & D. Phillips (Eds.), Blackwell handbook of early childhood development (pp. 380–398). Blackwell Publishing.
4.
Chermet-Carroy, S. (2005). Zrozum rysunki dziecka, czyli jak interpretować rysunki małych dzieci: Kolory, kształty, postacie [To understand child’s drawings or how to interpret drawings by small children: Colours, shapes, figures]. Ravi.
5.
Cierpiałkowska, L., & Czabała, C. (2016). Poradnictwo psychologiczno-zdrowotne [Psychological and health counselling]. In L. Cierpiałkowska & H. Sęk (Eds.), Psychologia kliniczna (pp. 639–657). Wydawnictwo Naukowe PWN.
6.
Dallos, R., & Draper, R. (2010). An introduction to family therapy: Systemic theory and practice. McGraw-Hill Education.
7.
de Barbaro, M., & de Barbaro, B. (1998). Tom Andersen i jego koncepcja teamu reflektującego [Tom Andersen and his concept of the reflecting team]. Psychoterapia, 4(107), 65–76.
8.
Fonagy, P., Allen, J. G., & Bateman, A. W. (2014). Mentalizowanie w praktyce klinicznej [Mentalization in clinical practice]. Wydawnictwo UJ.
9.
Goldenberg, H., & Goldenberg, I. (2006). Terapia rodzin [Family therapy]. Wydawnictwo UJ.
10.
Grzesiak, E. (2021). Terapia systemowa rodzin jako jeden ze sposobów rozwiązywania problemów dzieci i młodzieży [Systemic family therapy as a method for addressing the problems of children and adolescents]. Wychowanie w rodzinie, 25(2), 273–286. https://doi.org/10. 10.34616/wwr.2021.2.273.286.
11.
Józefik, B. (2003). Terapia jako process współtworzenia nowych znaczeń i opowieści: Idee i praktyki narracyjne [Therapy as a process of co-creating new meanings and stories: Narrative ideas and practices]. In L. Górnik & B. Józefik (Eds.), Ewolucja myślenia systemowego w terapii rodzin: Od metafory cybernetycznej do dialogu i narracji (pp. 119–134). Wydawnictwo UJ.
12.
Józefik, B. (2016). Koncepcje systemowe i ich znaczenie dla psychologii klinicznej [Systemic concepts and their significance for clinical psychology]. In L. Cierpiałkowska & H. Sęk (Eds.), Psychologia kliniczna (pp. 171–192). Wydawnictwo Naukowe PWN.
13.
Klein, M. (2021). The psychoanalysis of children. Vintage Publishing. (Original work published 1932).
14.
Kubitsky, J. (2010). Vademecum terapeuty rodzinnego [A family therapist’s handbook]. PZWL.
15.
Kwiatkowska, H. Y. (1967). Family art therapy. Family Process, 6(1), 37–55. https://doi.org/10.1111/J.1545....
18.
Morajda, K., & Sznajder, D. (2012). Rysunek projekcyjny w diagnozie i terapii wychowanków placówek opiekuńczo-wychowawczych [Projective drawing in the diagnosis and therapy of children in care and educational institutions]. In B. Kostrubiec-Wojtachnio & E. Trubiłowicz (Eds.), Rysunek projekcyjny w badaniach nad rodziną i wychowaniem (pp. 179–194). Wydawnictwo KUL.
19.
Oster, G. D., & Gould, P. (2011). Rysunek w psychoterapii [Drawing in psychotherapy]. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
20.
Retzlaff, R. (2013, February 25–27). Wprowadzenie do terapii systemowej dzieci i młodzieży [Introduction to systemic therapy for children and adolescents; Paper presentation]. Systemowa terapia dzieci i młodzieży: Wielkopolskie Towarzystwo Terapii Systemowej. Poznań, Poland.
21.
Rober, P. (1998). Reflections on ways to create a safe therapeutic culture for children in family therapy. Family Process, 37(2), 201–213. https://doi.org/10.1111/j.1545....
24.
Słysz, A., & Kubiak, A. (2020). Terapia oparta na podejściu systemowym [Therapy based on a systemic approach]. In I. Grzegorzewska, L. Cierpiałkowska, & A. R. Borkowska (Eds.), Psychologia kliniczna dzieci i młodzieży (pp. 887–905). Wydawnictwo Naukowe PWN.
25.
Sobol, B. S. (1982). Art therapy and strategic family therapy. American Journal of Art Therapy, 21(2), 43–52.
26.
Szuman, S. (1990). Sztuka dziecka: Psychologia twórczości rysunkowej dziecka [Children’s art: The psychology of children’s drawing]. Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne.
28.
Wygotski, L. S. (2002). Zabawa i jej rola w rozwoju dziecka [Play and its role in child development]. In A. Brzezińska & M. Marchow (Eds.), Wybrane prace psychologiczne II: Dzieciństwo i dorastanie (pp. 141–164). Zysk i S-ka.
Udostępnij
Finansowane ze środków:
Projekt rozwoju praktyk wydawniczych i edytorskich oraz ich wpływu na utrzymanie się w obiegu międzynarodowym czasopisma został sfinansowany ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Projekt obejmował następujące działania: modernizację strony internetowej czasopisma, wdrożenie systemu submisji artykułów oraz wdrożenie menedżera bibliografii, wdrożenie systemu antyplagiatowego, wprowadzenie automatycznego systemu informowania członków społeczności akademickiej, a także tłumaczenie artykułów na język angielski. Kwota środków finansowych stanowiących pomoc przyznaną w ramach programu „Rozwój czasopism naukowych" na podstawie umowy nr RCN/SN/0666/2021/1 z dnia 22.12.2022 roku wyniosła 79 890, 96 zł. Szczegółowy opis realizowanych działań znajduje się w zakładce "Źródła finansowania"
© 2006-2026 Journal hosting platform by Bentus
Przetwarzamy dane osobowe zbierane podczas odwiedzania serwisu. Realizacja funkcji pozyskiwania informacji o użytkownikach i ich zachowaniu odbywa się poprzez dobrowolnie wprowadzone w formularzach informacje oraz zapisywanie w urządzeniach końcowych plików cookies (tzw. ciasteczka). Dane, w tym pliki cookies, wykorzystywane są w celu realizacji usług, zapewnienia wygodnego korzystania ze strony oraz w celu monitorowania ruchu zgodnie z Polityką prywatności. Dane są także zbierane i przetwarzane przez narzędzie Google Analytics (więcej).
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.
