Bieżący numer
Online first
Archiwum
O czasopismie
Wydawca i organ zarządzający
Zespół redakcyjny
Rada Naukowa
Kolegium Recenzentów
Indeksacja i współczynniki wpływu
Prawa autorskie i polityka otwartego dostępu
Źródła finansowania
Polityka prywatności
Dla autorów
Procedura publikacji
Procedura recenzowania
Wymogi redakcyjne
Etyka publikacji
Opłaty wydawnicze
Polityka w zakresie generatywnej sztucznej inteligencji (AI) i technologii wspomaganych przez AI
Ukraińskie i polskie praktyki wychowawcze
1
Wydział Studiów Edukacyjnych, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań, Polska
Zaznaczeni autorzy mieli równy wkład w przygotowanie tego artykułu
Data nadesłania: 06-02-2026
Data akceptacji: 15-05-2026
Data publikacji online: 27-05-2026
Autor do korespondencji
Kinga Kuszak
Wydział Studiów Edukacyjnych, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Szamarzewskiego 89, 60-568 Poznań, Polska
Wydział Studiów Edukacyjnych, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Szamarzewskiego 89, 60-568 Poznań, Polska
SŁOWA KLUCZOWE
praktyki wychowawczedziecko w rodzinie ukraińskiejwielokulturowośćrodzinadziecko w rodzinie polskiej
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Cel. Celem artykułu jest pokazanie podobieństw i różnic w podejściu do wychowania i praktykach wychowawczych w rodzinach ukraińskich i polskich, które wynikają z odmiennych tradycji, wartości i doświadczeń. W artykule wyeksponowane zostaną: model życia w rodzinie ukraińskiej i powszechne w tym kraju praktyki wychowawcze na tle wybranych faktów dotyczących życia polskich rodzin. Autorki skoncentrowały uwagę na społeczno-kulturowych uwarunkowaniach małżeństwa i wychowania dzieci w Ukrainie, międzypokoleniowych więziach w rodzinach ukraińskich i polskich, praktykach wychowawczych w rodzinach ukraińskich i polskich. Ta dysproporcja ujęcia zagadnienia wynika z dostępności aktualnych badań nad rodziną, jej przemianami w naszym kraju przy niedostatku wiedzy na temat specyfiki rodzin ukraińskich. Zrozumienie istniejących podobieństw i różnic może przyczynić się do rozwijania współpracy między społecznościami i integracji obu środowisk. Metody i materiały. Jakościowa analiza wyników badań i opracowań na temat praktyk wychowawczych w rodzinach ukraińskich oraz wybranych wyników badań i raportów na temat przemian w rodzinach polskich i zmieniających się w naszym kraju praktyk wychowawczych. Wyniki i wnioski. Dyskusja nad podobieństwami i różnicami między praktykami wychowawczymi w rodzinach ukraińskich i polskich. Poznanie i zrozumienie podobieństw i różnic między wybranymi aktualnymi praktykami wychowawczymi w rodzinach ukraińskich i polskich umożliwiają proces wzajemnego zrozumienia i lepszej integracji obu środowisk tworzących społeczności lokalne w Polsce.
REFERENCJE (41)
1.
Bogucka, K. (2025). Coraz więcej ojców korzysta z urlopu rodzicielskiego [More and more fathers are taking parental leave]. https://www.inforlex.pl/dok/tr....
2.
Brągiel, J., & Górnicka, B. (2020). Rodzina w kręgu ponowoczesnych przemian i wyzwań niepełnosprawności [The family in the context of postmodern changes and the challenges of disability]. Impuls.
3.
Budzanowska-Drzewiecka, M. (2006). Decyzje nabywcze młodych konsumentów: w wieku 9–11 [Purchasing decisions of young consumers: in ages 9–11]. Zeszyty Naukowe, 7, 244–258.
4.
Burlaka, V., Graham-Bermann, S. A., & Delva, J. (2017). Family factors and parenting in Ukraine. Child Abuse & Neglect, 72, 154–162.
5.
Polish Ministry of Justice. (2025). Dobro dziecka priorytetem w orzecznictwie rodzinnym [The best interests of the child are a priority in family law]. https://www.gov.pl/web/sprawie....
6.
State Statistics Service of Ukraine. (2023). Shliuby ta rozluchennia v Ukraini: statystychnyi shchorichnyk [Marriages and divorces in Ukraine: Statistical yearbook]. https://stat.gov.ua/.
7.
We Give Power to Children. (2022). Edukacja dzieci w Polsce: Wybrane aspekty [Children’s Education in Poland: Selected aspects]. https://fdds.pl/pdf.
8.
Greczeniuk, С. В. (2019). Formuania pobutowoj camostijnosti w ukrainskich ditej molodszoho szkolnoho wiku [Formation of household independence in Ukrainian children of primary school age]. Scientific Notes of the Department of Pedagogy, 47, 36–41.
9.
Hamalii, I. (2025). Na odne rozluchennia v Ukraini prypadaie ponad chotyry shliuby: shcho zminylosia za rik [There are more than four marriages for every divorce in Ukraine: what has changed in a year]. https://fakty.com.ua/ua/ukrain....
10.
Holovashenko, S. I. (2022). Socialni praktyky i dvory jak element nieformalnoho wychowania [Socialisation practices in the yard as an element of informal education]. Ukrainian Sociological Journal, 3, 55–61.
11.
Husak, N. I. (2005). Pidgotovka yunakiv-starshoklasnykiv do vykonannia sotsialnykh rolei cholovika ta batka [Preparation of senior school boys for performing the social roles of a man and a father]. https://ulicaszkolna.pbd.org.p....
12.
Jarosz, E. (2016). Partycypacja dzieci a rozwój zaangażowanego obywatelstwa, [Children’s participation and the development of engaged citizenship]. Social Pedagogy, 2, 67–87.
13.
Jarosz, E. (2019). Partycypacja społeczna dzieci – szkic dynamiki dyskursu [Children’s social participation – a sketch of discourse dynamics]. Chowanna, 19, 293–312.
14.
Jarosz, E. (2020). Ewolucja dyskursu o partycypacji dzieci [The evolution of the discourse on children’s participation]. A Critical Review, 2(1), 212–32.
15.
Kluczyńska, U. (2024) Teoria męskości opiekuńczych [Theory of caring masculinities]. In U. Kluczyńska & A. Kłonkowska (Eds.), Socjologia męskości. Teoria w badaniach (pp. 97–130). University of Lodz.
16.
Korniichuk, S. V., & Oliinyk, O. (2022). Rola postawy rodzicielskiej wobec dzieci w kształtowaniu relacji rodzic-dziecko [The role of parental attitudes toward children in shaping parent-child relationships]. Humanities Studies: Pedagogy, Psychology, Philosophy, 10(1), 117–123.
17.
Kozubowska, I. V. (2020). Wychowania u suchasnij ukrainskij rodyni: tradytsii i vyklyky [Upbringing in a modern Ukrainian family: traditions and challenges]. Pedagogical Discourse, 28, 45–50.
18.
Krawczenko, K. В. (2015). Socialno-psichołogiczni osobliwosti stwlienia batkiw do ditnij jak czinnik uspisznosti ich wzajemostii doszkilnomu wici [Socio-psychological features of parents’ attitude towards their child as a factor in the success of their interaction in preschool age]. Volodymyr Dahl East Ukrainian National University.
19.
Krzyzanowski Ł., & Wiśnicka, M. (2009). Z wózkiem pod górkę, czyli o codziennych uciążliwościach macierzyństwa [Uphill with a stroller, or the everyday difficulties of motherhood]. In M. Sikorska (Ed.), Być rodzicem we współczesnej Polsce: Nowe wzory konfrontacji z rzeczywistością (pp.109–137). University of Warsaw Publishing House.
20.
Kubicki, P. (2009). Przemiany ojcostwa we współczesnej Polsce [Transformations of fatherhood in contemporary Poland]. In M. Sikorska (Ed.), Być rodzicem we współczesnej Polsce: Nowe wzory w konfrontacji z rzeczywistością (pp. 77–105). University of Warsaw Publishing House.
21.
Lewczuk, J., & Jędrzejko, M. Z. (2017). Psychologiczne konteksty aktywności dzieci i młodzieży w sieci. [Psychological contexts of children and youth activity on the Internet]. In S. Bębas, M. Z. Jędrzejko, K. Kasprzak, A. Szwedzik, & A. Taper. (Eds.), Cyfrowe dzieci: Zjawisko (pp. 269–318). Aspra Publishing House.
22.
Libanova, E. M. (2021). Demohrafichni vyklyky v umovakh suchasnykh transformatsii [Demographic challenges in the context of modern transformations]. M. V. Ptukha Institute of Demography and Social Research, NAs of Ukraine.
23.
Majka-Rostek, D. (2011). Współczesne wzorce nowego ojcostwa [Psychological contexts of children and youth activity on the Internet]. In M. Świątkiewicz-Mośny (Ed.), Rodzina: Kondycja i przemiany (pp.103–117). Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
24.
Males, L. (2018). Niepodzielna odpowiedzialność [Contemporary patterns of new fatherhood]. Ya: Magazine, 44, 12–15.
25.
Michoń, P. (2016) Udział ojców w czynnościach związanych z opieką nad dzieckiem – międzynarodowa analiza porównawcza [Fathers’ participation in childcare activities – An international comparative analysis]. Scientific Papers of the Wrocław University of Economics, 438, 64–80.
26.
Nowosielska, E. (2023). Dziecięcy dyskurs o relacjach rówieśniczych na „szklanych podwórkach” w czasach edukacji zdalnej [Children’s discourse on peer relations in „glass courtyards” in the era of distance learning]. Care and Education Problems, 7, 68–80.
27.
Onyshchenko, N. M. (2020). Formuvannia pobutovoi samostiinosti v ukrainskykh ditei molodshoho shkilnoho viku [Formation of everyday independence in Ukrainian primary school children]. Naukovi zapysky kafedry pedahohiky, 47, 36–41.
28.
Osvita (2010). Hospodarska samostiinist: Tendentsii rozvytku suchasnoi simi [Economic independence: Trends in the development of the modern family]. https://osvita.ua/vnz/reports/....
29.
Piszczatowska-Olesiewicz, M. (2011). Zależność pełnoletnich dzieci od rodziców: Opinie Polaków i stan faktyczny w świetle badań empirycznych [The dependence of adult children on their parents: Poles’ opinions and the facts in the light of empirical research]. In M. Świątkiewicz-Mośny (Ed.), Rodzina: Kondycja i przemiany (pp. 75–88). Jagiellonian University Publishing House.
30.
Pyżalski, J. (2019). Dzieci i młodzież jako użytkownicy Internetu – podstawowe informacje. [Children and adolescents as Internet users – basic information]. In J. Pyżalski, A. Zdrodowska, Ł. Tomczyk, & K. Abramczuk (Eds.), Polskie badania EduKids: Najważniejsze wyniki i wnioski (pp. 41–52). UAM Scientific Publishing House.
31.
Saienko, T. V. (2021). Osoblyvosti vykhovannia ditei u transformatsiinomu suspilstvi [Peculiarities of raising children in a transformational society]. Pedagogy and Psychology, 4, 17–24.
32.
Skorobohatko, I. L. (2023). Samostiinist ditei mihrantiv: Sotsialno-psykholohichnyi aspekt [Independence of migrant children: A socio-psychological perspective]. Dity i sotsium, 2, 12–18.
33.
Sikorska, M. (2009). Nowa matka, nowy ojciec, nowe dziecko: O nowym układzie sił w polskich rodzinach [New mother, new father, new child: The new balance of power in Polish families]. Academic and Professional Publishing House.
34.
Sikorska, M. (2019). Praktyki rodzinne i rodzicielskie we współczesnej Polsce – rekonstrukcja codzienności [Family and parenting practices in contemporary Poland – reconstruction of everyday life]. Scholar Scientific Publishing House.
35.
Sikorska, M. (2021). Czy zwiększenie dzietności kobiet w Polsce jest możliwe? [Is it possible to increase the fertility rate of women in Poland?]. Policy paper, 1–13.
36.
Sikorska, M., & Gawrońska, M. (2025). Piecza naprzemienna w Polsce – diagnoza i rekomendacje dla polityk publicznych: Raport [Alternate custody in Poland – diagnosis and recommendations for public policies: Report.] https://pieczanaprzemienna.uw.....
37.
Szlendak, T. (2011). Socjologia rodziny: Ewolucja, historia, zróżnicowanie [Sociology of the family: Evolution, history, and diversification]. PWN Scientific Publishers.
38.
Szlendak, T. (2009). O naskórkowej (lub kosmetycznej) przemianie męskości [On the epidermal (or cosmetic) transformation of masculinity]. In M. Sikorska (Ed.), Być rodzicem we współczesnej Polsce: Nowe wzory w konfrontacji z rzeczywistością (pp. 62–71). University of Warsaw Publishing House.
39.
Szukalski, P. (2024). Małżeństwa i rozwody [Marriages and divorces]. In Rządowa Rada Ludnościowa (Ed.), Sytuacja demograficzna Polski: Raport 2022–2023 (pp. 79–98). Central Statistical Office.
40.
Szymańska, A. (2009). Aspekty kontroli rodzicielskiej i dyscyplinowania dziecka [Aspects of parental control and child discipline]. Developmental psychology, 14(1), 37–47.
41.
Waśkowicz, W., Dudzińska, E., & Waśkowicz, P. (2019). Relacja interpersonalne młodzieży licealnej w sieci i realnym świecie [Interpersonal relationships of high school students on the Internet and in the real world]. Education, Therapy, Care, 1, 129–162.
Udostępnij
Finansowane ze środków:
Projekt rozwoju praktyk wydawniczych i edytorskich oraz ich wpływu na utrzymanie się w obiegu międzynarodowym czasopisma został sfinansowany ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Projekt obejmował następujące działania: modernizację strony internetowej czasopisma, wdrożenie systemu submisji artykułów oraz wdrożenie menedżera bibliografii, wdrożenie systemu antyplagiatowego, wprowadzenie automatycznego systemu informowania członków społeczności akademickiej, a także tłumaczenie artykułów na język angielski. Kwota środków finansowych stanowiących pomoc przyznaną w ramach programu „Rozwój czasopism naukowych" na podstawie umowy nr RCN/SN/0666/2021/1 z dnia 22.12.2022 roku wyniosła 79 890, 96 zł. Szczegółowy opis realizowanych działań znajduje się w zakładce "Źródła finansowania"
© 2006-2026 Journal hosting platform by Bentus
Przetwarzamy dane osobowe zbierane podczas odwiedzania serwisu. Realizacja funkcji pozyskiwania informacji o użytkownikach i ich zachowaniu odbywa się poprzez dobrowolnie wprowadzone w formularzach informacje oraz zapisywanie w urządzeniach końcowych plików cookies (tzw. ciasteczka). Dane, w tym pliki cookies, wykorzystywane są w celu realizacji usług, zapewnienia wygodnego korzystania ze strony oraz w celu monitorowania ruchu zgodnie z Polityką prywatności. Dane są także zbierane i przetwarzane przez narzędzie Google Analytics (więcej).
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.
