Ojciec, szkoła i świat: o dziedziczeniu i negocjowaniu kapitału kulturowego w narracjach synów
 
Więcej
Ukryj
1
Instytut Pedagogiki, Uniwersytet Zielonogórski, Zielona Góra, Polska
 
 
Data nadesłania: 02-04-2026
 
 
Data akceptacji: 11-06-2026
 
 
Data publikacji online: 14-07-2026
 
 
Autor do korespondencji
Anita Katarzyna Famuła-Jurczak   

Instytut Pedagogiki, Uniwersytet Zielonogórski, Al. Wojska Polskiego 69, 65-762 Zielona Góra, Polska
 
 
 
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Cel. Badanie analizuje procesy transmisji i negocjowania kapitału kulturowego w relacjach ojciec-syn na podstawie narracji młodych mężczyzn. Skupia się na komunikacji rodzinnej, wzajemnym wsparciu, sposobach przekazywania wartości i norm oraz roli szkoły jako przestrzeni mediującej między habitusem rodzinnym a indywidualnymi trajektoriami edukacyjnymi, kształtującej aspiracje, wybory edukacyjne i tożsamość. Metody i materiały. Przyjęto podejście jakościowe. Materiał empiryczny stanowiło 143 wywiadów narracyjnych przeprowadzonych z mężczyznami w wieku 18–25 lat, będącymi w okresie przejścia od edukacji do dorosłości zawodowej. Dane zostały poddane jakościowej analizie narracyjnej, koncentrującej się na identyfikowaniu wzorców znaczeniowych, sposobów interpretowania doświadczeń oraz kategorii związanych z komunikacją ojciec-syn i edukacją. Wyniki i wnioski. Wyniki wskazują, że transmisja kapitału kulturowego jest procesem dynamicznym i negocjowanym. W narracjach uczestników ojciec pojawia się jako strażnik aspiracji edukacyjnych, przewodnik po świecie społecznym lub jako odległa postać, której nieobecność również strukturyzuje doświadczenie biograficzne. Uczestnicy aktywnie reinterpretują przekazy ojcowskie, selektywnie je przyjmują, modyfikują lub odrzucają. Szkoła pełni funkcję mediatora, który umożliwia zarówno reprodukcję, jak i transformację kapitału kulturowego. Relacja ojciec-syn stanowi istotną przestrzeń kształtowania kapitału kulturowego, w której współistnieją mechanizmy reprodukcji i transformacji. Komunikacja – zarówno obecna, jak i nieobecna – odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu aspiracji edukacyjnych i tożsamości społecznej. Wyniki podkreślają znaczenie dialogicznego modelu ojcostwa oraz potencjał szkoły jako instytucji wspierającej negocjację dziedzictwa kulturowego.
REFERENCJE (12)
1.
Bourdieu, P., & Passeron, J.-C. (2006). Reprodukcja: Elementy teorii systemu nauczania [Reproduction: Elements of the theory of the teaching system]. Wydawnictwo Naukowe PWN.
 
2.
Cabrera, N. J., & Tamis-LeMonda, C. S. (Eds.). (2013). Handbook of father involvement: Multidisciplinary perspectives. Routledge.
 
3.
Cabrera, N. J., Volling, B. L., & Barr, R. (2018). Fathers are parents, too! Widening the lens on parenting for children’s development. Child Development Perspectives, 12(3), 152–157. https://doi.org/10.1111/cdep.1....
 
4.
Famuła-Jurczak, A. (2022). Principles of universal design in inclusive education. In D. Szaban, M. Zapotoczna, & P. Pochyły (Eds.), Designing and implementing public policy in contemporary society: New perspectives (pp. 23–30). Vandenhoeck & Ruprecht.
 
5.
Hervault, M., & Godefroy, J. (2021). Capital culturel ou capital cognitif ? Une analyse interdisciplinaire de la reproduction scolaire des inégalités sociales. [Cultural capital or cognitive capital? An interdisciplinary analysis of the educational reproduction of social inequalities]. Revue Européenne des Sciences Sociales, 59(1), 199–230. https://doi.org/10.4000/ress.7....
 
6.
Jæger, M. M., & Breen, R. (2016). A dynamic model of cultural reproduction. American Journal of Sociology, 121(4), 1079–1115. https://doi.org/10.1086/684012.
 
7.
Lamb, M. E. (Ed.). (2010). The role of the father in child development (5th ed.). Wiley.
 
8.
Lareau, A. (2011). Unequal childhoods: Class, race, and family life (2nd ed.). University of California Press.
 
9.
Reay, D. (2004). Education and cultural capital: The implications of changing trends in education policies. Cultural Trends, 13(2), 73–8. https://doi.org/10.1080/095489....
 
10.
Ricoeur, P. (1991). Narrative identity. Philosophy Today, 35(1), 73–81.
 
11.
Riessman, C. K. (2008). Narrative methods for the human sciences. Sage.
 
12.
Trysińska, M. (2023). Kapitał kulturowy a konceptualizacja tekstów medialnych przez uczniów szkół ponadpodstawowych [Cultural capital and the conceptualization of media texts by upper secondary school students]. Rocznik Medioznawczy, 2, 69–87.
 
Deklaracja dostępności
 
eISSN:2300-5866
ISSN:2082-9019
Journals System - logo
Scroll to top